انواع قیچی باغبانی یکی از مهمترین ابزارهایی است که هر باغبان، از مبتدی تا حرفهای، برای مراقبت و هرس گیاهان خود به آن نیاز دارد. این ابزار به شما امکان میدهد تا شاخهها، برگها و قسمتهای اضافی گیاهان را بهطور دقیق و با کمترین آسیب برش دهید. انواع مختلفی از قیچیهای باغبانی وجود دارند که هرکدام برای کاربرد خاصی طراحی شدهاند، از هرس شاخههای ظریف گرفته تا قطع شاخههای ضخیمتر. در این مقاله، با انواع قیچی باغبانی و ویژگیهای آنها آشنا میشوید تا بتوانید مناسبترین ابزار را برای نیازهای کشاورزی خود انتخاب کنید.
فهرست
قیچی باغبانی چیست و چه کاربردهایی دارد
قیچی باغبانی یکی از ابزارهای اساسی و پرکاربرد در دنیای باغبانی و کشاورزی است که به منظور هرس، برداشت محصول و نگهداری گیاهان مورد استفاده قرار میگیرد. این ابزار با طراحی خاص خود، امکان برشهای دقیق، تمیز و سریع را فراهم میکند و کمک میکند تا گیاهان سالمتر، زیباتر و اصولی نگهداری شوند.
کاربردهای قیچی باغبانی
| کاربرد ها | توضیحات |
| هرس شاخهها و برگهای مرده یا آسیبدیده | یکی از مهمترین کاربردهای قیچی باغبانی، هرس شاخههای خشک و مرده است که اگر به موقع حذف نشوند، میتوانند مانع رشد سالم گیاه شوند و حتی باعث انتشار بیماریهای گیاهی شوند. |
| فرم دهی به درختان و درختچهها | قیچی باغبانی برای فرمدهی و اصلاح شکل گیاهان بهخصوص درختچهها و بوتهها کاربرد دارد. با این کار، نهتنها ظاهر گیاه زیباتر میشود، بلکه به نفوذ بهتر نور خورشید به تمامی بخشهای گیاه کمک میکند. |
| برداشت گل و میوه | برای چیدن گلها یا میوهها، قیچی باغبانی با برشهای دقیق و تمیز، کمک میکند که گیاه آسیب نبیند و روند رشد گیاه دچار اختلال نشود. |
| برش علفها و گیاهان نرم | از قیچی باغبانی برای تمیز کردن حاشیههای باغچهها یا اصلاح و مرتب کردن علفهای بلند استفاده میشود. این کار باعث زیبایی بیشتر محیط باغ و جلوگیری از رشد بیش از حد علفهای هرز میشود. |
| هرس شاخههای ضخیمتر با ابزار مخصوص | برای شاخههای ضخیمتر، از انواع خاص قیچی مانند قیچیهای شاخهبر با دستههای بلند یا قیچیهای برقی و شارژی استفاده میشود که قدرت بیشتری دارند و کار باغبان را در زمان کمتری انجام میدهند. |
مزایای استفاده از قیچی باغبانی
استفاده از قیچی باغبانی باعث میشود که گیاهان شما سالمتر و سریعتر رشد کنند. با برش قسمتهای مرده و بیمار، خطر گسترش بیماری در میان گیاهان کاهش مییابد. همچنین، با هرس مناسب، جریان هوا و نفوذ نور بهبود پیدا میکند که به سلامت گیاه کمک میکند. قیچی باغبانی ابزار مهمی برای هر باغبان است و انتخاب نوع مناسب آن میتواند تأثیر قابلتوجهی در موفقیت کارهای باغبانی داشته باشد.
بیشتر بخوانید: انواع کمپرسور بادی
انواع قیچی باغبانی بر اساس طراحی تیغهها
قیچیهای باغبانی بر اساس طراحی و نوع تیغههای خود به چند دسته تقسیم میشوند که هر کدام برای کاربرد خاصی طراحی شدهاند. طراحی تیغهها تأثیر مستقیمی بر عملکرد قیچی و نوع برش دارد. در زیر انواع این قیچیها توضیح داده شده است:
| انواع قیچی باغبانی (بر اساس نوع تیغه) | ویژگی ها و کاربرد هر کدام |
|
1. قیچی باغبانی تیغه مستقیم
|
ویژگیهای قیچی باغبانی تیغه مستقیم:
تیغههای این قیچی به صورت صاف و مستقیم طراحی شدهاند و برای انجام برشهای دقیق و تمیز بسیار مناسب هستند. کاربردهای قیچی باغبانی تیغه مستقیم:
|
|
2. قیچی باغبانی تیغه منحنی
|
ویژگیهای قیچی باغبانی تیغه منحنی:
تیغهها به شکل منحنی طراحی شدهاند که امکان برش راحتتر شاخههای ضخیمتر را فراهم میکند. کاربردهای قیچی باغبانی تیغه منحنی:
|
|
3. قیچی باغبانی تیغه دندانهدار
|
ویژگیهای قیچی باغبانی تیغه دندانهدار:
یکی از تیغهها دارای لبه دندانهدار است که برای گرفتن بهتر شاخههای لغزنده یا ضخیم کاربرد دارد. کاربردهای قیچی باغبانی تیغه دندانهدار:
|
|
4. قیچی باغبانی تیغه انبردستی
|
ویژگیهای قیچی باغبانی تیغه انبردستی:
در این نوع، تیغهی متحرک بر روی یک سطح صاف (مثل سندان) بسته میشود. کاربردهای قیچی باغبانی تیغه انبردستی:
نکته: این قیچی برای برش شاخههای زنده توصیه نمیشود، زیرا میتواند به گیاه آسیب وارد کند. |
|
5. قیچی باغبانی دو تیغه
|
ویژگیهای قیچی باغبانی دو تیغه:
دو تیغه که به شکل قیچی معمولی عمل میکنند، یکی از تیغهها حرکت کرده و دیگری ثابت است. کاربردهای قیچی باغبانی دو تیغه:
|
|
6. قیچی باغبانی تیغه زاویهدار
|
ویژگیهای قیچی باغبانی تیغه زاویهدار:
تیغهها با زاویهای خاص طراحی شدهاند تا دسترسی به شاخههای دور یا بلند آسانتر شود. کاربردهای قیچی باغبانی تیغه زاویهدار:
|
چرا طراحی تیغهها مهم است؟
انتخاب نوع مناسب تیغه به نوع گیاه، ضخامت شاخه و نوع نیاز باغبان بستگی دارد. برای برشهای تمیز و محافظت از گیاهان، قیچی با تیغههای باکیفیت و مناسب ضروری است. همچنین، طراحی تیغه نقش مهمی در راحتی و کارایی انواع قیچی باغبانی در طولانیمدت دارد.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید تراز لیزری با معرفی انواع و بهترین تراز لیزری
انواع قیچی باغبانی بر اساس نوع استفاده
قیچیهای باغبانی بر اساس کاربردهای مختلف، در انواع متنوعی طراحی میشوند. هر نوع از این ابزارها برای هدف خاصی طراحی شده و قابلیتهای منحصر به فردی دارند. در زیر، انواع قیچی باغبانی بر اساس نوع استفاده توضیح داده شده است:
| انواع قیچی باغبانی (براساس نوع استفاده) | ویژگی ها و کاربرد |
|
1. قیچی باغبانی برای هرس
|
کاربرد قیچی باغبانی برای هرس:
این قیچی برای هرس شاخهها و برگهای کوچک و نازک درختان و بوتهها طراحی شده است. ویژگیهای قیچی باغبانی برای هرس:
نمونهها: قیچیهای دو تیغه (Bypass) یا قیچیهای انبردستی (Anvil). |
|
2. قیچی باغبانی شاخهبر
|
کاربرد قیچی باغبانی شاخهبر:
این نوع قیچی برای برش شاخههای ضخیمتر و قویتر استفاده میشود. ویژگیهای قیچی باغبانی شاخهبر:
نکته: معمولاً برای شاخههایی با قطر بیش از ۲ تا ۳ سانتیمتر استفاده میشود. |
|
3. قیچی باغبانی چیدن گل و میوه
|
کاربرد قیچی باغبانی چیدن گل و میوه:
برای چیدن گلها و میوهها بدون آسیب به ساقه یا گیاه اصلی. ویژگیهای قیچی باغبانی چیدن گل و میوه:
|
|
4. قیچی باغبانی چمنزنی
|
کاربرد قیچی باغبانی چمنزنی:
مناسب برای کوتاه کردن و مرتب کردن چمنها در اطراف باغچهها، حاشیهها یا فضاهای کوچک. ویژگی های قیچی باغبانی چمنزنی:
|
|
5. قیچی باغبانی چندمنظوره |
کاربرد قیچی باغبانی چندمنظوره:
یک ابزار همهکاره برای برش شاخهها، برگها و حتی سیم یا طناب. ویژگیها قیچی باغبانی چندمنظوره:
|
|
6. قیچی باغبانی مخصوص بونسای
|
کاربرد قیچی باغبانی مخصوص بونسای:
برای هرس ظریف و شکلدهی به گیاهان کوچک مانند بونسای. ویژگیهای قیچی باغبانی مخصوص بونسای:
|
|
7. قیچی باغبانی برقی یا شارژی
|
کاربرد قیچی باغبانی برقی یا شارژی:
برای هرس شاخههای ضخیمتر و کارهای سنگینتر که به قدرت بیشتری نیاز دارند. ویژگیهای قیچی باغبانی برقی یا شارژی:
|
|
9. قیچی باغبانی مخصوص شاخههای خشک |
کاربرد قیچی باغبانی مخصوص شاخههای خشک:
این قیچی برای برش شاخههای خشک و مرده که سختتر از شاخههای زنده هستند، طراحی شده است. ویژگیهای قیچی باغبانی مخصوص شاخههای خشک:
|
|
10. قیچی کوچک باغبانی
|
کاربرد قیچی کوچک باغبانی:
مناسب برای کارهای سریع و کوچک در باغ. ویژگیهای قیچی کوچک باغبانی:
|
بیشتر بخوانید: برند ها و فروشگاه های اینورتر جوشکاری در ایران
مشخصات قیچی باغبانی خوب
انتخاب یک قیچی باغبانی مناسب میتواند تأثیر زیادی بر کارایی و راحتی کار در باغبانی داشته باشد. در این قسمت، ویژگیها و مشخصات قیچی باغبانی خوب بررسی خواهد شد.
1. طراحی ارگونومیک و راحتی در دست
یکی از مهمترین مشخصات قیچی باغبانی خوب، طراحی ارگونومیک دسته آن است. دسته قیچی باید به گونهای طراحی شده باشد که در استفاده طولانیمدت، فشار زیادی به دست وارد نکند و دست از خستگی زودهنگام جلوگیری کند. دستههای نرم یا ضد لغزش میتوانند راحتی بیشتری را فراهم کنند.
2. جنس تیغهها
تیغههای قیچی باغبانی باید از جنس فولاد ضد زنگ یا فولاد کربنی با کیفیت بالا باشند تا مقاومت کافی در برابر خوردگی و سایش را داشته باشند. تیغههای فولادی ضد زنگ به راحتی تمیز میشوند و عمر طولانیتری دارند.
3. تیغههای تیز و مقاوم
تیغههای قیچی باید بسیار تیز و مقاوم باشند تا بتوانند به راحتی شاخههای گیاهان را برش دهند بدون اینکه آسیب یا شکاف ایجاد کنند. قیچیهای با تیغههای تیز باعث کاهش آسیب به گیاهان میشوند و در نتیجه رشد بهتر آنها را تسهیل میکنند.
4. سیستم قفل ایمنی
قیچیهای باغبانی خوب باید دارای سیستم قفل ایمنی باشند تا هنگام عدم استفاده، تیغهها بسته شوند و از حوادث ناخواسته جلوگیری شود. این ویژگی برای حفظ ایمنی کاربر و جلوگیری از آسیب به خود یا دیگران بسیار اهمیت دارد.

5. وزن مناسب
وزن قیچی باید متناسب با نیاز کاربر باشد. قیچیهای سبکتر برای استفادههای طولانیتر مناسبتر هستند، در حالی که قیچیهای سنگینتر ممکن است برای برشهای سنگینتر و شاخههای ضخیمتر مناسبتر باشند. اما به طور کلی، قیچیهایی با وزن متعادل راحتی بیشتری در طولانیمدت فراهم میکنند.
6. طول و اندازه مناسب
طول قیچی باید با نوع کار و اندازه دستان کاربر هماهنگ باشد. قیچیهای با طول مناسب باعث میشوند که کاربر بتواند به راحتی به شاخهها و قسمتهای مختلف گیاهان دسترسی پیدا کند. قیچیهای بسیار بلند ممکن است استفاده از آنها دشوار باشد، در حالی که قیچیهای خیلی کوتاه ممکن است برای برشهای سنگین مناسب نباشند.
7. دستههای قابل تنظیم
برخی از قیچیهای باغبانی دارای دستههای قابل تنظیم هستند که به کاربر این امکان را میدهند تا طول دسته را مطابق با نیاز خود تغییر دهد. این ویژگی میتواند در برش شاخههای بلندتر یا در شرایط خاص مفید باشد.
8. قابلیت برش شاخههای ضخیم
یک قیچی باغبانی خوب باید قادر به برش شاخههای ضخیم و محکم باشد. برای این منظور، قیچیهایی با تیغههای مقاومتر و سیستمهای مکانیکی مانند اهرمها یا مکانیزمهای دوبل برای کاهش فشار و نیروی اعمالی توصیه میشوند.
9. قیمت مناسب
قیمت یکی دیگر از عوامل تعیینکننده در انتخاب قیچی باغبانی است. در حالی که قیچیهای باغبانی با کیفیت معمولاً قیمت بالاتری دارند، اما این هزینه به دلیل طول عمر بیشتر و کارایی بهتر جبران میشود. بنابراین، بهتر است برای خرید یک قیچی باغبانی خوب، به قیمت آن و کیفیت ساخت توجه کنید.
10. نگهداری و مراقبت آسان
قیچیهای باغبانی خوب باید به راحتی تمیز شوند و برای نگهداری نیاز به هزینه و زمان زیادی نداشته باشند. برخی از مدلها دارای تیغههایی هستند که به راحتی از یکدیگر جدا شده و تمیز میشوند، این ویژگی باعث راحتی بیشتر در مراقبت از قیچی میشود.
توجه به ویژگیهایی مانند طراحی ارگونومیک، جنس تیغه، تیغههای تیز و مقاوم، و دیگر مشخصات ذکر شده میتواند به شما در انتخاب یک قیچی باغبانی خوب کمک کند که نه تنها کار را آسانتر میکند بلکه عمر طولانیتری نیز خواهد داشت.
بیشتر بخوانید: فروشگاه های انواع صفحات و تیغه برش
روش های نگهداری قیچی باغبانی
برای افزایش عمر مفید قیچی باغبانی و حفظ کارایی آن، نیاز به نگهداری و مراقبت صحیح است. نگهداری درست قیچیهای باغبانی علاوه بر افزایش دوام آنها، به شما کمک میکند که همیشه از ابزارهای خود بهطور مؤثر و ایمن استفاده کنید. در این بخش، روشهای نگهداری صحیح قیچی باغبانی آورده شده است:
1. تمیز کردن منظم قیچی
یکی از مهمترین مراحل در نگهداری قیچی باغبانی، تمیز کردن آن پس از هر بار استفاده است. باقیماندههای گیاهی و خاک میتوانند باعث زنگزدگی و کاهش عمر تیغهها شوند. برای تمیز کردن قیچی:
- پس از هر استفاده، تیغهها را با دستمال خشک یا یک برس نرم پاک کنید.
- برای تمیز کردن بقایای گیاهی، از یک پارچه مرطوب استفاده کنید.
- در صورت نیاز، قیچی را در آب گرم بشویید، اما باید حتماً آن را بهخوبی خشک کنید تا از زنگزدگی جلوگیری شود.
2. تیز کردن تیغهها
تیغههای قیچی باغبانی باید بهطور منظم تیز شوند تا عملکرد آنها حفظ شود و برشهای دقیق و تمیزی انجام دهند. برای تیز کردن تیغهها:
- از سنگهای تیزکننده یا فایلهای مخصوص قیچی استفاده کنید.
- در صورت نیاز، میتوانید قیچی را به تعمیرکار متخصص بسپارید تا عملیات تیز کردن بهطور حرفهای انجام شود.
- هنگام تیز کردن، دقت کنید که زاویه تیغهها حفظ شود تا برشها دقیق بمانند.
3. روغنکاری تیغهها
برای جلوگیری از زنگزدگی و کاهش اصطکاک بین تیغهها، لازم است که آنها را بهطور منظم روغنکاری کنید. این کار باعث روان شدن تیغهها و همچنین افزایش عمر آنها میشود.
- از روغنهای مخصوص قیچیهای باغبانی یا روغنهای گیاهی استفاده کنید.
- چند قطره روغن را روی تیغهها بریزید و با یک دستمال تمیز آن را پخش کنید.
4. بررسی سیستم قفل
اگر قیچی باغبانی شما سیستم قفل ایمنی دارد، بررسی و تمیز کردن آن مهم است. این سیستمها باید بهطور منظم باز و بسته شوند تا عملکرد صحیح خود را حفظ کنند.
- اطمینان حاصل کنید که سیستم قفل در هنگام عدم استفاده تیغهها را ایمن نگه میدارد.
- در صورت بروز مشکل در سیستم قفل، آن را تعمیر کنید تا از وقوع حوادث ناخواسته جلوگیری شود.
5. محافظت از قیچی در برابر زنگزدگی
تیغههای قیچیهای باغبانی بهویژه در برابر رطوبت حساس هستند. برای جلوگیری از زنگزدگی:
- پس از هر بار استفاده در محیطهای مرطوب، قیچی را کاملاً خشک کنید.
- در صورت امکان، قیچی را در محیط خشک و دور از رطوبت نگهداری کنید.
6. نگهداری در جای مناسب
- قیچیها را در مکانی خشک، سرد و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید.
- برای جلوگیری از آسیب به تیغهها، قیچی را در یک جعبه یا کیف مخصوص ابزار قرار دهید.
7. روغنکاری مکانیزمها و قسمتهای متحرک
اگر قیچی باغبانی شما دارای مکانیزمهای متحرک (مانند فنر یا محور چرخشی) است، لازم است که این قسمتها را نیز بهطور منظم روغنکاری کنید. از روغنهای مخصوص مکانیزمهای متحرک استفاده کنید تا از خشکی و سایش قسمتهای متحرک جلوگیری شود.
8. ذخیرهسازی درست در فصل غیرموسم
در صورت عدم استفاده از قیچی به مدت طولانی، بهتر است آن را تمیز کرده و در محل مناسب نگهداری کنید. برخی باغبانها قیچیهای خود را در کیسههای پلاستیکی قرار میدهند تا از رطوبت و خاک محافظت شوند.
9. بررسی و تعمیر قسمتهای آسیبدیده
در صورتی که تیغهها یا مکانیزمهای قیچی دچار آسیب شدهاند، باید بلافاصله آنها را تعمیر کرده یا تعویض کنید. استفاده از قیچی آسیبدیده میتواند باعث آسیب بیشتر به گیاهان و خود ابزار شود.
با رعایت این روشهای نگهداری، قیچی باغبانی شما نه تنها برای مدت طولانیتری کار خواهد کرد، بلکه عملکرد بهتری در طول زمان ارائه خواهد داد و به شما کمک میکند تا هرس دقیق و مؤثری داشته باشید.
بیشتر بخوانید: انواع فروشگاه دریل شارژی
نکات مهم در انتخاب قیچی باغبانی
- مقاومت در برابر زنگ زدگی و رطوبت
مقاومت در برابر زنگ زدگی، خصوصاً برای قیچیهای مورد استفاده در محیطهای مرطوب یا زمانی که با گیاهانی که رطوبت زیادی دارند، کار میکنید، بسیار حائز اهمیت است. انتخاب قیچیهایی با پوششهای ضد زنگ مانند تیغههای پوشیده از تیتانیوم یا استیل ضد زنگ میتواند از خرابی زودهنگام و کاهش کارایی جلوگیری کند.
- تیغههای منحنی یا مستقیم
برخی از قیچیها دارای تیغههای منحنی هستند که برای برشهای دقیق و طبیعیتر طراحی شدهاند، مخصوصاً برای هرس گیاهان نرم و گلها. از طرف دیگر، تیغههای مستقیم برای برشهای سنگینتر و شاخههای ضخیمتر مناسبتر هستند. انتخاب بین این دو نوع تیغه بستگی به نوع کاری است که انجام میدهید.
- وجود لبههای تیز و خاص (تیغههای دندانهدار)
برای برشهای آسانتر و جلوگیری از لغزش تیغهها در هنگام برش، برخی قیچیها با تیغههای دندانهدار طراحی شدهاند. این ویژگی مخصوصاً در زمانی که با شاخههای خشک یا گیاهان فیبری کار میکنید مفید است. لبههای دندانهدار به راحتی از حرکت تیغه جلوگیری میکنند و برشها را دقیقتر و تمیزتر میکنند.
- قابلیت باز شدن تیغهها برای تمیزکاری
یکی دیگر از ویژگیهای مفید قیچی باغبانی، قابلیت باز شدن تیغهها برای تمیز کردن و روغنکاری آسان است. قیچیهایی که میتوان تیغههایشان را از بدنه جدا کرد، امکان نگهداری و تمیزکاری بهتری دارند و عمر ابزار را طولانیتر میکنند.
- وجود مواد ضد باکتری در دستهها
برای جلوگیری از رشد باکتریها و قارچها در هنگام استفاده، برخی از قیچیها دارای دستههایی هستند که با مواد ضد باکتری ساخته میشوند. این ویژگی میتواند در محافظت از سلامت گیاهان و پیشگیری از انتقال بیماریها از یک گیاه به گیاه دیگر مفید باشد.
- مکانیزم راحت برای باز و بسته کردن قیچی
قیچیهای باغبانی جدید معمولاً از مکانیزمهای راحت برای باز و بسته کردن تیغهها استفاده میکنند که برای استفادههای طولانیمدت و کسانی که مشکلات دست دارند، مناسبتر است. این مکانیزمها میتوانند بهویژه در قیچیهای با سیستم اهرمی یا قیچیهای برقی مؤثر باشند.
- دستههای ضد لغزش
دستههای ضد لغزش از ویژگیهای کلیدی در قیچیهای باغبانی هستند که در شرایط مرطوب یا زمانی که دستها عرق میکنند، به کاربر کمک میکنند تا کنترل بهتری روی قیچی داشته باشد. این ویژگی از لیز خوردن قیچی جلوگیری کرده و کاربری ایمنتری را فراهم میآورد.
- قابلیت استفاده برای گیاهان خاص
برخی از قیچیها بهطور ویژه برای گیاهان خاص طراحی شدهاند. برای مثال، قیچیهای باغبانی برای هرس درختان میوه دارای طراحی ویژهای برای برشهای دقیق و سازگار با پوست درختان هستند. اگر هدف شما هرس نوع خاصی از گیاه است، بهتر است قیچیهایی انتخاب کنید که مخصوص آن گیاهان طراحی شده باشد.
- مقاومت در برابر فشار بالا
برای برشهای سختتر و مقاومتر، قیچیهایی با مقاومت بالا در برابر فشار طراحی شدهاند. این ویژگی باعث میشود که هنگام مواجهه با شاخههای ضخیم و سفت، قیچی کمتر دچار آسیب شود و همچنان عملکرد خوبی ارائه دهد. برخی قیچیها با استفاده از تکنولوژیهای خاص مانند اهرم دوگانه یا سیستمهای ضربهگیر فشار را کاهش میدهند.
- مقاومت در برابر آسیبهای ناشی از استفاده نادرست
یک ویژگی قابل توجه در برخی قیچیهای باغبانی، طراحی مقاوم در برابر آسیبهای ناشی از استفاده نادرست است. به عنوان مثال، قیچیهایی با تیغههای مقاوم به شکستن یا خم شدن حتی در صورت فشار غیرعادی میتوانند عمر طولانیتری داشته باشند.
جمعبندی
انتخاب قیچی باغبانی مناسب به نوع کار و نیاز باغبان بستگی دارد. اگر برای شاخههای ضخیم کار میکنید، قیچی شاخهبر ایدهآل است، و اگر به کارهای ظریف مانند هرس بونسای علاقه دارید، قیچیهای کوچکتر و دقیقتر بهترین گزینه خواهند بود.
این توضیحات میتوانند در انتخاب قیچی باغبانی به شما کمک کنند تا ابزار مناسبی برای نیازهای خاص خود پیدا کنید. انتخاب قیچی با ویژگیهای خاص مانند تیغههای دندانهدار، مواد ضد باکتری، و مکانیزم راحت برای باز و بسته کردن تیغهها میتواند تجربهی شما در باغبانی را راحتتر و ایمنتر کند.
منابع:


















افزودن دیدگاه